2005/11ος, Ἡ συμβολὴ τοῦ «Ε.Δ.Ρ.Α.Μ.Ε.» στὴ διάσωση τῆς μουσικῆς παράδοσης του Κεραμιδίου

Ἄρθρο του δ/ντοῦ τοῦ Τομέα στο Περιοδικό «ΜΑΓΝΗΣΙΑ: Γράμματα – Ἐπιστῆμες – Τέχνες – Πολιτισμός«, ἑξαμηνιαία ἔκδοση τῆς Ἑταιρείας Κοινωνικῆς Παρέμβασης καὶ Πολιτισμοῦ (ΕΚΠΟΛ) τῆς Νομαρχιακῆς Αὐτοδιοίκησης Μαγνησίας, Νοέμβριος 2005, σελ. 73 – 81. Τo  ἄρθρο μπορεῖτε να τό δεῖτε ἢ και να κατεβάσετε ἀπό τόν ἑπόμενο σύνδεσμο

2017.05.23, 2η Διεπιστημονικὴ Συνάντηση Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν

Συνέδριο   2η Διεπιστημονικὴ Συνάντηση-Ἡμερίδα τῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν

        Θεματική     «Α΄ Κορ 15, 42: Οὕτω καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν νεκρῶν. Σπείρεται ἐν φθορά, ἐγεί-ρεται ἐν ἀφθαρσία»

       Διοργάνωση    Ἀνωτάτη Ἐκκλησιαστικὴ Ἀκαδημία Ἀθηνῶν

   Τόπος, Χρόνος   Κηφισιὰ Ἀθηνῶν, 23/05/2017 (Αἴθουσα Ἐκδηλώσεων Ἀ.Ἐ.Ἀ.Ἀ.)

       ­να­κοί­νω­ση    «Τὰ σημάδια τῶν Φθορῶν τῆς ἐκκλησιαστικῆς μουσικῆς σημειογραφίας καὶ ὁ ρόλος τους στὴ βυζαντινή, μεταβυζαντινὴ καὶ σύγχρονη μελοποιία»

         Πε­ρί­λη­ψη    Ἀπὸ τὴν πρώτη ἐμφάνιση τῆς μουσικῆς σημειογραφίας γιὰ τὴν καταγραφὴ τῆς βυζαντινῆς ἐκκλησιαστικῆς Ψαλτικῆς Τέχνης, τὸν 10ο αἰῶνα, ἕως καὶ τὴν σύγχρονη ἐν χρήσει Νέα Μέθοδο ἀναλυτικῆς σημειογραφίας τῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς, τὰ σημάδια μὲ τὴν ὀνομασία ΦΘΟΡΑΙ ἔχουν ἀδιάλειπτη παρουσία δέκα καὶ πλέον αἰώνων στὸ σημειογραφικὸ – θεωρητικὸ γίγνεσθαι αὐτῆς. Ποιές μελοποιητικὲς ἀνάγκες ἀπαίτησαν τὴν ἐπινόηση αὐτῶν τῶν σημαδίων σὲ τόσο πρώιμη ἐποχή; Ποιός ὁ ρόλος τους στὴν βυζαντινή, μεταβυζαντινὴ καὶ σύγχρονη μελοποιία; Πόσο ἀπαραίτητα εἶναι σήμερα στὴν σύγχρονη μελοποιητικὴ καὶ διδακτικὴ πράξη τῆς Ψαλτικῆς Τέχνης;

          Ἐκδόθηκε    ἐργασία εἶναι ὁλοκληρωμένη καὶ ἀναμένονται ὁδηγίες μορφοποιήσεώς της γιὰ ὑποβολή της πρὸς ἔκδοση στὰ Πρακτικὰ τῆς Ἡμερίδος.

           

Παρουσίαση της έκδοσης «Κατακαημένε Σκόπελε … Τραγούδια της Σκοπέλου, επιτόπιες ηχογραφήσεις του Μάρκου Φ. Δραγούμη (1967) για λογαριασμό του Μουσικού Λαογραφικού Αρχείου Μέλπως Μερλιέ» στο Δημοτικό Ωδείο Βόλου.

Με επιτυχία πραγματοποιήθηκε την Κυριακή, 2 Απριλίου, η παρουσίαση της έκδοσης «Κατακαημένε Σκόπελε…» στο Δημοτικό Ωδείο Βόλου.
Η έκδοση, ένα βιβλίο 96 σελίδων που συνοδεύεται από δίσκο CD, αφορά στις ηχογραφήσεις που πραγματοποίησε ο σπουδαίος μουσικολόγος Μάρκος Δραγούμης στη Σκόπελο, το 1967, για λογαριασμό του Μουσικού Λαογραφικού Αρχείου Μέλπως Μερλιέ, και πραγματοποιήθηκε πριν μερικούς μήνες από την Εκδοτική Δημητριάδος. Η εκδήλωση της παρουσίασης διοργανώθηκε από το Λύκειον των Ελληνίδων Βόλου σε συνεργασία με τον Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας της Ακαδημίας Θεολογικών Σπουδών Βόλου.
Στην παρουσίαση παρευρέθηκε ο βασικός επιμελητής της έκδοσης, Μάρκος Δραγούμης, προϊστάμενος σήμερα του Μουσικού Λαογραφικού Αρχείου (στην Αθήνα), ο οποίος και μίλησε εν συντομία για τις συνθήκες της ηχογράφησης και τους δεσμούς που τον συνδέουν με το νησί της Σκοπέλου. Αντίστοιχα, δυο λόγια για την ιστορία του νησιού και για τη διαδικασία της ετεροχρονισμένης έκδοσης και της συμπληρωματικής έρευνας που απαιτήθηκε ειπώθηκαν αντίστοιχα από τους συν-επιμελητές της έκδοσης, Χρήστο Γ. Καλαντζή και Κωστή Δρυγιανάκη.
Μια συνολικότερη αποτίμηση της έκδοσης και του περιεχομένου της εθνομουσικολογίας στην Ελλάδα σήμερα επιχειρήθηκε από τον κεντρικό ομιλητή της εκδήλωσης, Χάρη Σαρρή, Επιστημονικό Συνεργάτη του Τμήματος Λαϊκής και Παραδοσιακής Μουσικής του Τ.Ε.Ι. Ηπείρου (στην Άρτα), ενώ αντίθετα ματιές «εκ των έσω» προσφέρθηκαν από την Ρηγίνα Μπουνταλά, εγγονή του σκοπελίτη τραγουδιστή, λαουτιέρη και μικροναυπηγού Τριαντάφυλλου Μπουνταλά (ενός από τους σημαντικότερους μουσικούς που ανθολογούνται στην έκδοση) και την Ευγενία Βαλσαμάκη, κόρη του Παρίση Βαλσαμάκη που αποτέλεσε τον σύνδεσμο του Μάρκου Δραγούμη με το νησί στην ηχογράφηση του 1967.
Χαιρετισμούς απεύθυναν επίσης ο Μητροπολίτης Δημητριάδος και Αλμυρού κ. Ιγνάτιος, η πρόεδρος του Λυκείου των Ελληνίδων Βόλου Μαρία Σπανού, ο εκπρόσωπος της Περιφέρειας Θεσσαλίας Αργύρης Κοπάνας και ο Διευθυντής του Τομέα Ψαλτικής Τέχνης και Μουσικολογίας Κωνσταντίνος Καραγκούνης.
Στην κατακλείδα της εκδήλωσης, το μουσικοχορευτικό τμήμα του Λυκείου με επικεφαλής τον Θανάση Μπέα απέδωσε τραγούδια και χορούς από τη Σκόπελο, παρουσιάζοντας επίσης και τις παραδοσιακές σκοπελίτικες φορεσιές (με επιμέλεια της Άσπας Καπουρνιώτη).
Ήταν μια όμορφη εκδήλωση που ανέδειξε και το εντυπωσιακό κτήριο του Δημοτικού Ωδείου της πόλης του Βόλου (ο Μάρκος Δραγούμης σχολίασε την ομοιότητα του με το Βασιλικό Ωδείο της Μαδρίτης), αλλά και η οποία, με την λιτότητα και τον καλό ρυθμό της, κατάφερε να κρατήσει ζωηρό το ενδιαφέρον των παρευρισκομένων ως το τέλος και να δημιουργήσει κέφι, ασυνήθιστο για ακαδημαϊκή εκδήλωση. Για όσους δεν παρευρέθηκαν, η έκδοση συνεχίζει να διατίθεται στα κεντρικά βιβλιοπωλεία της πόλης του Βόλου καθώς και σε επιλεγμένα βιβλιοπωλεία της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης.

Φωτογραφίες της Όλιας Γκλούσενκο

 

Ἐπιστημονικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Γ΄ ΔΜἹΣ

3ο Διεθνὲς Μουσικολογικὸ καὶ Ἱεροψαλτικὸ Συνέδριο

τοῦ Τομέα Ψαλτικῆς Τέχνης καὶ Μουσικολογίας τῆς Ἀκαδημίας Θεολογικῶν Σπουδῶν Βόλου

ΘΕΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ:

«…ἐν ἐπιγνώσει ὑμνοῦντας Σε…»

Προϋποθέσεις καὶ Δεξιότητες γιὰ τὴν Ἱερὰ Ψαλμωδία στὴν Ὀρθόδοξη Λατρεία

Βόλος, Τετάρτη 30 Μαΐου (ἀπόγευμα) – Σάββατο 02 Ἰουνίου (μεσημέρι) 2018

Συνεδριακὸ Κέντρο Θεσσαλίας – Μελισσιάτικα Βόλου

 

Η ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΗ ΕΠΙΤΡΟΠΗ ΤΟΥ ΣΥΝΕΔΡΙΟΥ

Τομέας Ψαλτικῆς Τέχνης καὶ Μουσικολογίας τῆς Ἀκαδημίας Θεολογικῶν Σπουδῶν Βόλου μὲ χαρὰ ἀνακοινώνει τὴν διοργάνωση στὸ Βόλο τοῦ 3ου Διεθνοῦς Μουσικολογικοῦ καὶ Ἱεροψαλτικοῦ Συνεδρίου μὲ τίτλο, «“…ἐν ἐπιγνώσει ὑμνοῦντας Σε…” – Προϋποθέσεις καὶ Δεξιότητες γιὰ τὴν Ἱερὰ Ψαλμωδία στὴν Ὀρθόδοξη Λατρεία».

Τὴν Ἐπιστημονικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συνεδρίου φέτος ἔχουμε τὴν τιμὴ νὰ ἀποτελοῦν οἱ κ.κ. Καθηγητές:

  • Ἀποστολόπουλος Θωμᾶς (Ἀναπληρωτὴς Καθηγητὴς τοῦ Τμήματος Μουσικῶν Σπουδῶν τῆς Φιλοσοφικῆς Σχολῆς τοῦ Ἐ.Κ.Π.Ἀ. – ΤομέαςΤεχνολογίας τοῦ Ἤχου, Μουσικοπαιδαγωγικῆς καὶ Βυζαντινῆς Μουσικολογίας), Πρόεδρος τῆς Ἐπιστημονικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συνεδρίου.
  • Γιαννόπουλος Ἐμμανουήλ (Ἐπίκουρος Καθηγητὴς τοῦ Τμήματος Μουσικῶν Σποουδῶν τῆς Σχολῆς Καλῶν Τεχνῶν τοῦ Ἀ.Π.Θ. – Γνωστικὸ Ἀντικείμενο «Βυζαντινὴ Μουσικολογία μὲ ἐξειδίκευση στὴν Ψαλτικὴ Τέχνη»),
  • Στρουμπάκης Μιχαήλ (Ἐπίκουρος Καθηγητὴς τῆς Πατριαρχικῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Κρήτης – Γνωστικὸ Ἀντικείμενο «Ἱστορικὴ Βυζαντινὴ Μουσικολογία»),
  • καὶ ὁ Δ/ντὴς τοῦ Τομέα ΨΤΜ τῆς ἈΘΣΒ, Καραγκούνης Κωνσταντῖνος (Ἐπίκουρος Καθηγητὴς τῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν – Γνωστικὸ Ἀντικείμενο «Βυζαντινὴ Ἐκκλησιαστικὴ Μουσική)

 

Οἱ προτάσεις γιὰ ἀνακοινώσεις, μαζὶ μὲ τὶς περιλήψεις τους καὶ τὸ σύντομο βιογραφικὸ σημείωμα τοῦ εἰσηγητῆ (δὲν θὰ πρέπει νὰ ὑπερβαίνουν συνολικά τὶς 500 λέξεις), θὰ πρέπει νὰ ὑποβληθοῦν στὴν Ὀργανωτικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συνεδρίου μέσω τῆς ἠλεκτρονικῆς διεύθυνσης τοῦ Τομέα ΨΤΜ τῆς ἈΘΣ Βόλου, tomeaspsaltikis@gmail.com , τὸ ἀργότερο μέχρι τὴν Παρασκευὴ 02 Φεβρουαρίου 2018.

ἐπιλογὴ τῶν εἰσηγήσεων θὰ ἀνακοινωθεῖ ἀπὸ τὴν Ἐπιστημονικὴ Ἐπιτροπὴ τοῦ Συνεδρίου τὸ ἀργότερο μέχρι τὴν Παρασκευὴ 23 Φεβρουαρίου 2018.

 

Ἐκ τῆς Ὀργανωτικῆς Ἐπιτροπῆς τοῦ Συνεδρίου

Τεχνική Διεύθυνση

 

Υπεύθυνοι Τεχνικής Διεύθυνσης

Παναγιώτης Γεωργακόπουλος
Computer Science Bachelor Degree at the National and Kapodistrian University of Athens, Department of Informatics and Telecomunications Athens, Greece
Computer Science Master Degree of Digital Systems Security at theUniversity of Piraeus, Department of Digital Systems, Piraeus, Greece

Αλέξανδρος Ιατρίδης
Mechanical Engineering Diploma & PhD at University of Thessaly, Volos, Grece
Computer Science Master Degree at the University of Manchester, UK

 

 

 

2016.12.02, Β΄ Ἱεροψαλτικὸ Συνέδριο Κρήτης


Υπό την αιγίδα της Ιεράς Επαρχιακής Συνόδου της Εκκλησίας Κρήτης 
Χανιά, 2 – 4 Δεκεμβρίου 2016

«Η Ψαλτική Τέχνη στη Σύγχρονη Εκκλησιαστική

 και Κοινωνική Πραγματικότητα»

Ολόκληρη την ανακοίνωση του Δ/ντού του Τομέα στο παρόν συνέδριο μπορείτε να την δείτε στην ενότητα ΠΟΙΟΙ ΕΙΜΑΣΤΕ / Δ/ντής Τομέα / Ἐπιστημονική Δράση.

Continue reading

2016.12.02, Χανιά, 2ο Ἱεροψαλτικὸ Συνέδριο Κρήτης

       Συνέδριο 2ο Ἱεροψαλτικὸ Συνέδριο Κρήτης

           Θεματική    «Ἡ Ψαλτικὴ Τέχνη στὴ Σύγχρονη Ἐκκλησιαστικὴ καὶ Κοινωνικὴ Πραγματικότητα»
        Διοργάνωση    Σύνδεσμος Ἱεροψαλτῶν Νομοῦ Χανίων Κρήτης «Γεώργιος ὁ Κρής»
    Τόπος, Χρόνος   Χανιὰ Κρήτης, 02-04/12/2016 (Πνευματικὸ Κέντρο Ἱ.Ναοῦ Ἁγίου Παντελεήμονος Χαλέπας Χανίων)
        ­να­κοί­νω­ση    «Τὸ ΟΛΟΝκαὶ τὰ ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ στὴν Ψαλτική»
          Πε­ρί­λη­ψη    Ἡ ἀνανέωση, ἀναμόρφωση, ἴσως – ἴσως ἡ ἀποκατάσταση τῆς Ψαλμῳδίας ὡς λατρευτικῆς τέχνης, δὲν μπορεῖ νὰ γίνει μόνο ἀπὸ τὴ βαθιὰ καὶ εὐρεῖα γνώση τῆς θεωρίας τῆς μουσικῆς, τῆς ἱστορίας ἢ τῆς παλαιογραφίας, ἀλλὰ ἀπαιτεῖ, πρῶτα ἀπ’ ὅλα, τὴ μελέτη καὶ τὴν υἱοθέτηση τῶν θεολογικῶν προϋποθέσεων τῆς Ψαλμῳδίας, ὅπως αὐτὲς παραδίδονται ἀπὸ τὸν Κυριακό, ἀποστολικὸ καὶ πατερικὸ λόγο. Ἄραγε, ὑπάρχει ἕνα «ὅλον» στὴν Ψαλτικὴ καὶ τί εἶναι αὐτό; Ποιὰ εἶναι τὰ ἐπιμέρους στοιχεῖα ποῦ συνθέτουν τὸ «ὅλον» στὴν Ψαλμῳδία; Πῶς συσχετίζεται ἡ Ψαλμῳδία ὡς «ὅλον», μὲ τὴν ἔννοια τοῦ «Ὅλου» στὴν Ὀρθόδοξο θεολογία;
Ἐκδόθηκε                Ἡ ἐργασία ἔχει κατατεθῆ πρὸς ἔκδοση στὰ Πρακτικὰ τοῦ Συνεδρίου.
Τὸ pdf τῆς ανακοινώσεως μπορεῖτε να βρεῖτε καὶ νὰ κατεβάσετε ἀπὸ ΕΔΩ.
  

Β’ Ιεροψαλτικό Συνέδριο Κρήτης

B’ Ιεροψαλτικό Συνέδριο Κρήτης,
Η Ψαλτική Τέχνη στη Σύγχρονη Εκκλησιαστική και Κοινωνική Πραγματικότητα
Χανιά, 2-4 Δεκεμβρίου 2016

Κωνσταντῖνος Χαριλ. Καραγκούνης
Ἐπίκουρος Καθηγητὴς Βυζαντινῆς Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς τῆς Ἀνωτάτης Ἐκκλησιαστικῆς Ἀκαδημίας Ἀθηνῶν.
Διευθυντὴς τοῦ Τομέα Ψαλτικῆς Τέχνης καὶ Μουσικολογίας τῆς Ἀκαδημίας Θεολογικῶν Σπουδῶν Βόλου.
Δ/νση Κατοικίας: Ἀμοργοῦ 6Β – Τ.Κ. 385 00 – Βόλος – Τηλ. Κινητό: 6947774647 – E-mail: kxkaragounis8@gmail.com

     

ΤΟ «ΟΛΟΝ» ΚΑΙ ΤΑ «ΕΠΙΜΕΡΟΥΣ» ΣΤΗΝ ΨΑΛΤΙΚΗ

ΠΕΡΙΛΗΨΗ

      Η ανανέωση, αναμόρφωση, ίσως-ίσως η αποκατάσταση της Ψαλμωδίας ως λατρευτικής τέχ-νης, δεν μπορεί να γίνει μόνο από τη βαθιά και ευρεία γνώση της θεωρίας της μουσικής, της ιστορίας ή της παλαιογραφίας, αλλά απαιτεί, πρώτα απ’ όλα, τη μελέτη και την υιοθέτηση των θεολογικών προϋποθέσεων της Ψαλμωδίας, όπως αυτές παραδίδονται από τον Κυριακό, αποστολικό και πατερι-κό λόγο. Άραγε, υπάρχει ένα «ολον» στην Ψαλτική και τί είναι αυτό; Ποιά είναι τα επιμέρους στοιχεία που συνθέτουν το «όλον» στην Ψαλμωδία; Πώς συσχετίζεται η Ψαλμωδία ως «όλον», με την έννοια του «Όλου» στην Ορθόδοξο θεολογία;

Στο εν λόγω συνέδριο ο Δ/ντής του Τομέα συμμετείχε με την εξής Κεντρική Ομιλία:
ΚΧΚ, Ανακοίνωση 2ου Ιεροψαλτικού Συνεδρίου Κρήτης (Χανιά)

 

2016.10.14, Ε΄ Συ­νέ­δρι­ο Ἁλ­μυ­ρι­ω­τι­κῶν Σπου­δῶν

Συνέδριο   Ε΄ Συ­νέ­δρι­ο Ἁλ­μυ­ρι­ω­τι­κῶν Σπου­δῶν

          Θεματική    «Ἱστορία – Ἀρχαιολογία – Λαογραφία Ἀχαΐας Φθιώτιδας»

       Διοργάνωση    Φι­λάρ­χαι­ος Ἑ­ται­ρεί­α Ἁλ­μυ­ροῦ «Ἡ Ὄ­θρυς»

   Τόπος, Χρόνος   Ἁλ­μυ­ρὸς Μαγνησίας, 14-16/10/2016

       ­να­κοί­νω­ση    «Ὁ Βυζαντινὸς Ἐκκλησιαστικὸς Μελουργὸς Λέων Ἀλμυριώτης – Μιὰ πρώτη ἀπόπειρα συνδέσεώς του μὲ τὸν Ἁλμυρὸ Μαγνησίας»

                            [ΣΥΛΛΟΓΙΚΟ ΕΡΓΟ: Ἡ μελέτη ἀποτελεῖ συλλογικὸ ἔργο μετὰ τοῦ υἱοῦ μου Χαριλάου Κ. Καραγκούνη, τελειοφοίτου, τότε, τοῦ Τμήματος Λαϊκῆς καὶ Παραδοσιακῆς Μουσικῆς τοῦ Τ.Ἐ.Ἱ. Ἠπείρου.]

         Πε­ρί­λη­ψη    Στοὺς βυζαντινοὺς καὶ μεταβυζαντινοὺς χειρόγραφους κώδικες Ἐκκλησιαστικῆς Μουσικῆς ἀνθολογοῦνται, σὺν τοῖς ἄλλοις, καὶ μερικὲς μελοποιήσεις ἐκκλησιαστικῶν λατρευτικῶν ὕ-μνων, οἱ ὁποῖες ἀποδίδονται σὲ ἕναν ὄχι τόσο γνωστό, οὔτε ἰδιαιτέρως ἀνθολογημένο μελουργὸ μὲ τὴν ἐπωνυμία Λέων Ἀλμυριώτης. Πρόκειται, σαφῶς γιὰ πρόσωπο τῆς βυζαντινῆς περιόδου, πιθανότατά των πλησίον της Ἁλώσεως τῆς Κωνσταντινουπόλεως αἰώνων, τοῦ ὁποίου, πάντως, τὰ ἔργα ἀνθολογοῦνται καὶ στὰ ἐκκλησιαστικὰ μουσικὰ χειρόγραφά της μεταβυζαντινῆς περιόδου. Μὲ βάση τὴν ἐπωνυμία Ἀλμυριώτης καὶ ἀρχικῶς μόνο μὲ αὐτή, γίνεται στὴν παροῦσα εἰσήγηση μιὰ πρώτη ἀπόπειρα συνδέσεως τοῦ ἐν λόγω μελουργοὺ μὲ τὸν Ἁλμυρό της Μαγνησίας. Ἂν ἀποδειχθεῖ κάτι τέτοιο, τότε θὰ διευρύνει ἀκόμη περισσότερο τὶς γνώσεις τῆς ἐπιστήμης τῆς Βυζαντινῆς Μουσικολογίας γιὰ τὴν ψαλτικὴ παράδοση τῆς περιοχῆς, μάλιστα δὲ γιὰ ἕνα πολὺ μεγάλο βάθος χρόνου. Ποιὰ κωδικολογικὰ καὶ λοιπὰ ἱστορικὰ δεδομένα μποροῦν νὰ στηρίξουν ἢ νὰ ἀπορρίψουν τὴν ἀνωτέρω πρόταση;.

          Ἐκδόθηκε      Ἡ ἐργασία ἔχει κατατεθῆ πρὸς ἔκδοση στὰ Πρακτικὰ τοῦ Συνεδρίου.
Τὸ pdf τῆς ανακοινώσεως μπορεῖτε να βρεῖτε καὶ νὰ κατεβάσετε ἀπὸ ΕΔΩ.